radca prawny Monika Orłowska, Kancelaria Radcowska, ul. Batalionów Chłopskich 6, 26-600 Sandomierz (+48) 530 892 582 kancelaria@radca-sandomierz.pl Data i godzina wizyty w kancelarii ustalana jest indywidualnie, po wcześniejszym kontakcie telefonicznym

Emerytura „po mężu” lub żonie. Rzecz o rencie rodzinnej

„Emerytura po współmałżonku”

Emerytura po mężu – tak część osób nazywa rentę rodzinną. W takim potocznym obiegu mówi się, że „jak jedno ze współmałżonków umrze wcześniej, to ten drugi może sobie wybrać, którą chce emeryturę – czy swoją, czy zmarłego współmałżonka.” Oczywiście wybiera tę wyższą.

A ponieważ tak się składa, że statystycznie to mężczyźni umierają wcześniej, niż kobiety, statystycznie najczęściej dzieje się to w wieku emerytalnym, a także ponieważ statystycznie częściej zarobki (a co za tym idzie – i emerytury) mężczyzn bywają wyższe, niż zarobki kobiet, to prawdopodobnie i statystycznie częściej pobieraną rentą rodzinną po współmałżonku, jest ta – po śmierci męża. Być może stąd wzięło się pojęcie: „emerytura po mężu”.

 

Czym jest renta rodzinna

Renta rodzinna, jest to świadczenie pieniężne, wypłacane co miesiąc przez ZUS z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie to – uwaga – może przysługiwać konkretnie oznaczonym członkom rodziny osoby zmarłej, o ile ta osoba zmarła spełniała w chwili swojej śmierci konkretnie oznaczone warunki.

Renta rodzinna nie jest wypłacana z urzędu. Trzeba złożyć wniosek i po sprawdzeniu przez ZUS, czy są spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie renty rodzinnej, wydana zostaje decyzja o przyznaniu, bądź odmowie przyznania renty rodzinnej.

Krąg osób, którym może przysługiwać renta rodzinna jest dosyć szeroki. Dziś będzie o owdowiałym współmałżonku.

Jakie warunki musiała w chwili śmierci spełniać osoba zmarła, aby możliwa była wypłata renty rodzinnej

Do renty rodzinnej mają prawo członkowie rodziny osoby, która w chwili śmierci:

  • miała ustalone prawo do emerytury, w tym emerytury pomostowej, albo spełniała warunki do jej uzyskania;
  • miała ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, albo spełniała warunki do jej uzyskania;
  • pobierała zasiłek przedemerytalny;
  • pobierała świadczenie przedemerytalne;
  • pobierała nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

 

Jaka jest wysokość renty rodzinnej

Renta rodzinna wcale nie jest równa wysokości wspomnianej emerytury osoby zmarłej. Jej wysokość jest zmienna, w zależności od liczby osób uprawnionych do jednej renty rodzinnej i może wynosić odpowiednio:

  • 85% świadczenia zmarłego – jeżeli do renty rodzinnej uprawniona jest tylko jedna osoba (np. owdowiały współmałżonek osoby zmarłej);
  • 90% świadczenia zmarłego – jeżeli do renty rodzinnej uprawnione są dwie osoby (np. owdowiały współmałżonek osoby zmarłej i jedno dziecko);
  • 95% świadczenia zmarłego – jeżeli do renty rodzinnej uprawnione są trzy osoby lub więcej (np. owdowiały współmałżonek osoby zmarłej i dwoje lub więcej dzieci).

Wszystkim uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna łączna renta rodzinna, którą – w razie konieczności – Zakład Ubezpieczeń Społecznych może podzielić po równo między uprawnionych.

 

Kiedy współmałżonek ma prawo do renty rodzinnej

I na zakończenie clou programu, czyli – kiedy owdowiały współmałżonek ma prawo do renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku.

Po pierwsze, prawo do renty rodzinnej przysługuje małżonkowi (wdowa lub wdowiec), który do dnia śmierci pozostawał we wspólności małżeńskiej.

O tym, czym jest wspólność małżeńska można nieco przeczytać tutaj.

Ale wspólność małżeńska to niej jedyny wymóg. Konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek – wspólności małżeńskiej i jednej z tych czterech przesłanek:

  1. żyjący współmałżonek w chwili śmierci małżonka miał skończone 50 lat lub był niezdolny do pracy; albo
  2. wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku, które nie ukończyło 16 lat, a jeśli uczy się w szkole – 18 lat;
  3. sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy i do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej;
  4. ukończył 50 lat lub stał się niezdolny do pracy już po śmierci współmałżonka, lecz nie później niż 5 lat od jego śmierci albo od zaprzestania wychowywania dzieci.

 

Owdowiała osoba, która nie spełnia tych warunków i nie ma źródła utrzymania, ma prawo do renty rodzinnej:

  • przez rok od śmierci współmałżonka;
  • przez okres uczestniczenia w zorganizowanym szkoleniu kwalifikującym do wykonywania pracy zarobkowej – nie dłużej niż przez 2 lata od śmierci współmałżonka.

Zobacz też: Rozdzielność majątkowa – bez umowy małżeńskiej

Czy jest możliwość uzyskania renty rodzinnej, jeżeli w chwili śmierci współmałżonka nie było zachowanej wspólności małżeńskiej?

Tak – w pewnych, ściśle określonych przypadkach.

Małżonka lub małżonek rozwiedziony albo wdowa lub wdowiec, którzy w chwili śmierci współmałżonka nie pozostawali z nim we wspólności małżeńskiej, mają prawo do renty rodzinnej, jeżeli – oprócz spełnienia wymienionych wyżej czterech warunków – mieli w dniu śmierci współmałżonka prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową.

Prawo do renty ma również małżonka rozwiedziona lub pozostająca w separacji, jeśli udowodni, że bezpośrednio przed śmiercią współmałżonka otrzymywała od niego alimenty na podstawie porozumienia między rozwiedzionymi/separowanymi (uwaga – nie dotyczy to mężczyzny).

Oczywiście, jeśli potrzebujecie Państwo konsultacji w zakresie renty rodzinnej, czy alimentacyjnej ugody sądowej  – zapraszam do kontaktu. Z przyjemnością Państwu pomogę.

 

 


Wpisy na tej stronie nie są poradami prawnymi. Zawierają ogólne zarysy obowiązujących przepisów i przykłady możliwości regulacji prawnej rożnych życiowych sytuacji. Ich celem jest popularyzacja wiedzy i przybliżenie jej zainteresowanym osobom.

W każdej sprawie własnej należy się skonsultować bezpośrednio z radcą prawnym lub adwokatem, aby móc uniknąć zagrożeń dla interesu prawnego swojego, rodziny i firmy i poznać szczegółowo korzystne regulacje prawne.

Ustawowa małżeńska wspólność majątkowa

Majątkowa małżeńska wspólność ustawowa

Z chwilą zawarcia małżeństwa,  z mocy ustawy (to znaczy, że nic więcej nie trzeba robić, tylko zawrzeć małżeństwo) pomiędzy małżonkami powstaje wspólność majątkowa (wspólność ustawowa).

Ta wspólność majątkowa oznacza, że każdy ze współmałżonków ma prawo do całości majątku wspólnego. Nie – do połowy, nie – do jakiegoś, bardziej lub mniej uzgodnionego i uzasadnionego ułamka, tylko do całości tego, co wspólne.

Bo – uwaga – oprócz tego, co wspólne, jest też dosyć spory zbiór tego, co wspólnym nie jest. Nazywa się to majątkiem osobistym małżonka.

Zobacz też: Rozdzielność majątkowa – bez umowy małżeńskiej

Ale najpierw o wspólności. Ta małżeńska ustawowa wspólność majątkowa obejmuje wszystkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania za wyjątkiem tych, które z mocy ustawy wejdą do majątku osobistego. I nie ma znaczenia okoliczność, ze jedno z małżonków zarabia miesięcznie 1 tysiąc złotych, a drugie – 20 tysięcy. Każdemu z nich przysługuje prawo do dysponowania łącznie 21 tysiącami zł miesięcznie.

I nie ma znaczenia to, czy dany składnik majątkowy nabędzie jeden z małżonków, czy też zostanie nabyty przez oboje małżonków. Na przykład, że w umowie notarialnej, dokumentującej zakup nieruchomości, notariusz wpisze jako kupującego tylko jednego z małżonków. Jeżeli ustawa mówi, że dany element, czyli tzw. składnik majątkowy, wchodzi do majątku wspólnego, to wchodzi i już (no, chyba,że zostanie to zmienione małżeńską umową majątkową – piszę o tym niżej).

Istotne jest tutaj to, za jakie pieniądze ta nieruchomość została zakupiona. Jeżeli użyte zostały fundusze stanowiące majątek wspólny (np. dochody z wynagrodzenia za pracę), to ta nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego. I jeżeli w księdze wieczystej nieruchomości zakupionej przez jednego ze współmałżonków ale w czasie trwania wspólności majątkowej i za majątek wspólny zostanie wpisany jako właściciel tylko ten jeden małżonek kupujący,  to drugi małżonek ma prawo domagać się, aby wpis w księdze wieczystej został poprawiony.

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.).

Majątek osobisty

Jak zaznaczyłam wyżej – tzw. majątek osobisty, to taki, który z mocy ustawy nie wchodzi do majątku wspólnego obojga małżonków, tylko pozostaje wyłączną własnością tego małżonka,, który ten majątek nabył. Oczywiście małżonek ten może jako właściciel zupełnie swobodnie dysponować swoim majątkiem osobistym i np. podarować go swojemu współmałżonkowi. Jeżeli jednak w żaden sposób majątkiem osobistym nie zadysponuje, to może on pozostać aż do śmierci jego wyłączną własnością.

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie (w spadku), zapis lub darowiznę, ale UWAGA – spadkodawca lub darczyńca może inaczej postanowić i zaznaczyć, że spadek po nim, bądź darowizna mają wejść w skład majątku wspólnego, musi to być jednak wyraźnie zaznaczone;
3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom (np. spółki cywilne);
4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; ale UWAGA: nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Czy można to zmienić?

Tak. Układ małżeńskiej wspólności majątkowej (tzw. ustrój), stworzony przez ustawę, można zmienić, zawierając małżeńską umowę majątkową. W treści takiej umowy można majątkową wspólność małżeńską rozszerzyć jeszcze bardziej, można ją ograniczyć, a można też wprowadzić rozdzielność majątkową, która też może być różnie uregulowana – w zależności od woli małżonków.

Taką umowę można zawrzeć nawet jeszcze przed zawarciem małżeństwa. Można także taką umowę zmieniać. Można też w trakcie małżeństwa dokonywać podziału majątku wspólnego, ale -uwaga – nie w czasie trwania wspólności ustawowej.

Zobacz też: Wspólność małżeńska

Oczywiście, jeśli potrzebujecie Państwo konsultacji w zakresie małżeńskiej wspólności bądź rozdzielności majątkowej, małżeńskiej umowy majątkowej, czy podziału majątku wspólnego – zapraszam do kontaktu. Z przyjemnością Państwu pomogę.

 

Zobacz też: Emerytura „po mężu” lub żonie. Rzecz o rencie rodzinnej


Wpisy na tej stronie nie są poradami prawnymi. Zawierają ogólne zarysy obowiązujących przepisów i przykłady możliwości regulacji prawnej rożnych życiowych sytuacji. Ich celem jest popularyzacja wiedzy i przybliżenie jej zainteresowanym osobom.

W każdej sprawie własnej należy się skonsultować bezpośrednio z radcą prawnym lub adwokatem, aby móc uniknąć zagrożeń dla interesu prawnego swojego, rodziny i firmy i poznać szczegółowo korzystne regulacje prawne.

Wspólność małżeńska

Nie każdy ma świadomość, że „wspólność małżeńska” i „majątkowa wspólność małżeńska” to dwie różne i właściwie niezależne od siebie sprawy. Właściwie, powinnam napisać – „pojęcia”, albo „instytucje”. Ale chodzi o to, abyśmy się rozumieli, więc napisałam „sprawy”.

Majątkowa wspólność małżeńska dotyczy majątku. Decyduje o tym, jakie składniki majątku każdego z małżonków, wchodzą do ich majątku wspólnego. A majątek wspólny, to taki, do którego – uwaga – w całości (a nie w połowie) mają prawo oboje małżonkowie.  Czyli: ustawa, to jest Kodeks rodzinny i opiekuńczy, albo: zmieniająca ją umowa majątkowa małżeńska – zadecydują o tym, który z konkretnych dochodów męża i żony  np :
– pensja,
– dochody z firmy,
– zarobki z gospodarstwa rolnego,
– z najmu,
– spadek,
– darowizna
stanie się wspólną własnością każdego z nich.

Zobacz też: Rozdzielność majątkowa – bez umowy małżeńskiej

Zobacz też: Emerytura „po mężu” lub żonie. Rzecz o rencie rodzinnej

Wspólność małżeńska, to jest coś innego. Można powiedzieć, że wspólność małżeńska to jest stan faktyczny. W pewnym uproszczeniu, to stan, w którym mąż i żona mieszkają razem i wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Może tak być – jest sporo orzeczeń na ten temat, że małżonkowie nie zawierali żadnych umów majątkowych, obowiązuje ich majątkowa małżeńska wspólność ustawowa, ale sąd ustali, że nie było między nimi wspólności małżeńskiej.  Może też być odwrotnie – małżonkowie mogą zawrzeć małżeńską umowę majątkową o ustanowieniu rozdzielności majątkowej, ale wspólność małżeńska będzie między nimi zachowana.

Wspólność małżeńska jest jedną z podstaw do przyznania renty rodzinnej i wymieniona jest nie – w ustawie: kodeks rodzinny i opiekuńczy, a w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Więcej o majątkowej małżeńskiej wspólności ustawowej można przeczytać także w tych wpisach:
Ustawowa małżeńska wspólność majątkowa
Prawa i obowiązki małżeńskie. Wspólność ustawowa i obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny.

Zobacz też: Emerytura „po mężu” lub żonie. Rzecz o rencie rodzinnej

 


Wpisy na tej stronie nie są poradami prawnymi. Zawierają ogólne zarysy obowiązujących przepisów i przykłady możliwości regulacji prawnej rożnych życiowych sytuacji. Ich celem jest popularyzacja wiedzy i przybliżenie jej zainteresowanym osobom.

W każdej sprawie własnej należy się skonsultować bezpośrednio z radcą prawnym lub adwokatem, aby móc uniknąć zagrożeń dla interesu prawnego swojego, rodziny i firmy i poznać szczegółowo korzystne regulacje prawne.

%d blogerów lubi to: