radca prawny Monika Orłowska, Kancelaria Radcowska, ul. Batalionów Chłopskich 6, 26-600 Sandomierz (+48) 530 892 582 kancelaria@radca-sandomierz.pl Data i godzina wizyty w kancelarii ustalana jest indywidualnie, po wcześniejszym kontakcie telefonicznym

Rozdzielność majątkowa – bez umowy małżeńskiej

Regułą jest, że zawarcie małżeństwa powoduje powstanie pomiędzy małżonkami ustawowej wspólności majątkowej – o ile małżonkowie nie zmienią tego, zawierając małżeńską umowę majątkową – np. o ustanowieniu rozdzielności majątkowej lub rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków.

Czy są sytuacje, kiedy rozdzielność majątkowa powstanie pomiędzy małżonkami pomimo tego, że nie zawrą oni żadnej małżeńskiej umowy majątkowej?

Tak. Kodeks rodzinny i opiekuńczy rozróżnia pięć takich przypadków. Trzy – gdy rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa i dwa – gdy rozdzielność majątkowa powstaje z mocy orzeczenia sądu, wydawanego na wniosek uprawnionej osoby.

Nazywa się to przymusowym ustrojem majątkowym.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd

Sąd może ustanowić rozdzielność majątkową pomiędzy małżonkami, kiedy uprawniona osoba złoży do sądu wniosek o ustanowienie rozdzielności majątkowej.
W takim wypadku rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, którym rozdzielność ustanowiono.
W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.
Taki wniosek o ustanowienie rozdzielności majątkowej – w tym postępowaniu zwany powództwem – mogą złożyć dwie osoby.
1. małżonek, bowiem z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.
2. wierzyciel jednego z małżonków – tu podstawą do uwzględnienia przez sąd żądania o ustanowienie rozdzielności majątkowej jest uprawdopodobnienie, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Powstanie rozdzielności majątkowej z mocy prawa

Są trzy sytuacje, gdy rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa:
1. ubezwłasnowolnienie jednego z małżonków
2. ogłoszenia upadłości jednego z małżonków
3. orzeczenie separacji pomiędzy małżonkami.
Tak na prawdę każda z tych sytuacji także wymaga przeprowadzenia postępowania sądowego i wydania orzeczenia przez sąd. Chodzi jednak o to, że przedmiotem tych postępowań nie jest – rozdzielność majątkowa, ale coś „zupełnie innego”.
Sąd bada w takim postępowaniu wyłącznie to, czy są podstawy do orzeczenia ubezwłasnowolnienia, upadłości lub separacji. Jeżeli takie podstawy ustali, to wyda orzeczenie o ubezwłasnowolnieniu, upadłości lub separacji, a o rozdzielności majątkowej nie będzie w tym orzeczeniu ani słowa.
A jednak pomimo to, że o rozdzielności majątkowej nie będzie w tym orzeczeniu ani słowa, to ustrój rozdzielności majątkowej zaistnieje pomiędzy małżonkami. Właśnie – z mocy samego prawa, tj. bo tak przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego mówią i już :).
Oczywiście, jeśli potrzebujecie Państwo konsultacji w zakresie małżeńskiej wspólności czy rozdzielności majątkowej, dowolnej majątkowej umowy małżeńskiej, podziału majątku wspólnego, czy orzeczenia separacji – zapraszam do kontaktu. Z przyjemnością Państwu pomogę.

 


Wpisy na tej stronie nie są poradami prawnymi. Zawierają ogólne zarysy obowiązujących przepisów i przykłady możliwości regulacji prawnej rożnych życiowych sytuacji. Ich celem jest popularyzacja wiedzy i przybliżenie jej zainteresowanym osobom.

W każdej sprawie własnej należy się skonsultować bezpośrednio z radcą prawnym lub adwokatem, aby móc uniknąć zagrożeń dla interesu prawnego swojego, rodziny i firmy i poznać szczegółowo korzystne regulacje prawne.

Ustawowa małżeńska wspólność majątkowa

Majątkowa małżeńska wspólność ustawowa

Z chwilą zawarcia małżeństwa,  z mocy ustawy (to znaczy, że nic więcej nie trzeba robić, tylko zawrzeć małżeństwo) pomiędzy małżonkami powstaje wspólność majątkowa (wspólność ustawowa).

Ta wspólność majątkowa oznacza, że każdy ze współmałżonków ma prawo do całości majątku wspólnego. Nie – do połowy, nie – do jakiegoś, bardziej lub mniej uzgodnionego i uzasadnionego ułamka, tylko do całości tego, co wspólne.

Bo – uwaga – oprócz tego, co wspólne, jest też dosyć spory zbiór tego, co wspólnym nie jest. Nazywa się to majątkiem osobistym małżonka.

Zobacz też: Rozdzielność majątkowa – bez umowy małżeńskiej

Ale najpierw o wspólności. Ta małżeńska ustawowa wspólność majątkowa obejmuje wszystkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania za wyjątkiem tych, które z mocy ustawy wejdą do majątku osobistego. I nie ma znaczenia okoliczność, ze jedno z małżonków zarabia miesięcznie 1 tysiąc złotych, a drugie – 20 tysięcy. Każdemu z nich przysługuje prawo do dysponowania łącznie 21 tysiącami zł miesięcznie.

I nie ma znaczenia to, czy dany składnik majątkowy nabędzie jeden z małżonków, czy też zostanie nabyty przez oboje małżonków. Na przykład, że w umowie notarialnej, dokumentującej zakup nieruchomości, notariusz wpisze jako kupującego tylko jednego z małżonków. Jeżeli ustawa mówi, że dany element, czyli tzw. składnik majątkowy, wchodzi do majątku wspólnego, to wchodzi i już (no, chyba,że zostanie to zmienione małżeńską umową majątkową – piszę o tym niżej).

Istotne jest tutaj to, za jakie pieniądze ta nieruchomość została zakupiona. Jeżeli użyte zostały fundusze stanowiące majątek wspólny (np. dochody z wynagrodzenia za pracę), to ta nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego. I jeżeli w księdze wieczystej nieruchomości zakupionej przez jednego ze współmałżonków ale w czasie trwania wspólności majątkowej i za majątek wspólny zostanie wpisany jako właściciel tylko ten jeden małżonek kupujący,  to drugi małżonek ma prawo domagać się, aby wpis w księdze wieczystej został poprawiony.

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.).

Majątek osobisty

Jak zaznaczyłam wyżej – tzw. majątek osobisty, to taki, który z mocy ustawy nie wchodzi do majątku wspólnego obojga małżonków, tylko pozostaje wyłączną własnością tego małżonka,, który ten majątek nabył. Oczywiście małżonek ten może jako właściciel zupełnie swobodnie dysponować swoim majątkiem osobistym i np. podarować go swojemu współmałżonkowi. Jeżeli jednak w żaden sposób majątkiem osobistym nie zadysponuje, to może on pozostać aż do śmierci jego wyłączną własnością.

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie (w spadku), zapis lub darowiznę, ale UWAGA – spadkodawca lub darczyńca może inaczej postanowić i zaznaczyć, że spadek po nim, bądź darowizna mają wejść w skład majątku wspólnego, musi to być jednak wyraźnie zaznaczone;
3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom (np. spółki cywilne);
4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; ale UWAGA: nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Czy można to zmienić?

Tak. Układ małżeńskiej wspólności majątkowej (tzw. ustrój), stworzony przez ustawę, można zmienić, zawierając małżeńską umowę majątkową. W treści takiej umowy można majątkową wspólność małżeńską rozszerzyć jeszcze bardziej, można ją ograniczyć, a można też wprowadzić rozdzielność majątkową, która też może być różnie uregulowana – w zależności od woli małżonków.

Taką umowę można zawrzeć nawet jeszcze przed zawarciem małżeństwa. Można także taką umowę zmieniać. Można też w trakcie małżeństwa dokonywać podziału majątku wspólnego, ale -uwaga – nie w czasie trwania wspólności ustawowej.

Zobacz też: Wspólność małżeńska

Oczywiście, jeśli potrzebujecie Państwo konsultacji w zakresie małżeńskiej wspólności bądź rozdzielności majątkowej, małżeńskiej umowy majątkowej, czy podziału majątku wspólnego – zapraszam do kontaktu. Z przyjemnością Państwu pomogę.

 

Zobacz też: Emerytura „po mężu” lub żonie. Rzecz o rencie rodzinnej


Wpisy na tej stronie nie są poradami prawnymi. Zawierają ogólne zarysy obowiązujących przepisów i przykłady możliwości regulacji prawnej rożnych życiowych sytuacji. Ich celem jest popularyzacja wiedzy i przybliżenie jej zainteresowanym osobom.

W każdej sprawie własnej należy się skonsultować bezpośrednio z radcą prawnym lub adwokatem, aby móc uniknąć zagrożeń dla interesu prawnego swojego, rodziny i firmy i poznać szczegółowo korzystne regulacje prawne.

%d blogerów lubi to: